Daten is geen morele plicht: reactie op de NOS over de Lhbtiqa+ monitor

De NOS meldt dat veel Nederlanders geen relatie willen met transgender, non-binaire of intersekse personen. De onderzoekers noemen dat zorgelijk. Daar valt iets tegenin te brengen.

Je hoeft als heteroseksuele vrouw niet te daten met een transgender persoon. Dat is geen morele plicht, geen teken van acceptatie en geen maatstaf voor of je een fatsoenlijk mens bent. Seksuele oriëntatie gaat over aantrekking tot een biologisch geslacht, niet tot iemands geslachtsidentiteit.

Waarom deze framing problematisch is

• Heteroseksuele vrouwen voelen zich aangetrokken tot mannen. Een biologische man die zich als vrouw identificeert, valt daar niet onder.
• Dat is geen haat of onwetendheid, het is de definitie van hetero zijn. Het geldt ook omgekeerd: een homoseksuele man is niet intolerant omdat hij geen biologische vrouw wil.
• Datingvoorkeuren zijn persoonlijk. Ze mogen gebaseerd zijn op lichamelijke werkelijkheid, voortplanting, seksuele aantrekking en veiligheid. Niemand hoeft die voorkeuren bij te stellen omdat een onderzoek dat wenselijk vindt.
• De monitor laat zien dat de acceptatie van homoseksualiteit hoog is (84%). Voor transgender (63%) en non-binaire personen (52%) ligt die lager. Dat hoeft geen achteruitgang te zijn. Het kan ook een logisch onderscheid zijn tussen seksuele oriëntatie en geslachtsidentiteit: twee verschillende zaken die in de monitor onder één noemer vallen.
• Intersekse personen zijn een aparte categorie. Het gaat om medische variaties in geslachtskenmerken, niet om een identiteit. Door hen samen te nemen met transgender en non-binaire personen wordt het beeld vertekend.

Over welzijn en de "kloof"

Transgender, non-binaire en intersekse personen rapporteren vaker depressie, suïcidale gedachten, discriminatie en financiële problemen. Dat is een serieuze bevinding die aandacht verdient.

Toch leggen de onderzoekers de kloof vooral bij gebrek aan acceptatie en kennis. Dat is een eenzijdige verklaring. Er is ook onderzoek naar samenhang met andere factoren, zoals autisme, trauma en andere psychische problematiek. De Cass Review (2024) uit het Verenigd Koninkrijk besprak die samenhang en wees op de beperkte kwaliteit van het bewijs over medische behandeling van jongeren. Die complexiteit verdwijnt als alles wordt teruggebracht tot "meer voorlichting".

Voorlichting kan nuttig zijn. Maar als het doel is mensen ervan te overtuigen dat biologisch geslacht er voor relaties niet toe doet, is het geen neutrale kennisoverdracht meer.