Kinderen en transoperaties: wat is de harde werkelijkheid?

Het debat over medische genderzorg voor minderjarigen wordt vaak gekenmerkt door stelligheid. Wie kritisch is op de zorg, krijgt al snel te horen dat het om een fabeltje gaat: “Kinderen ondergaan geen operaties.”

Maar onderzoeksartikelen – zoals recente publicaties op onderzoekssites – leggen een andere werkelijkheid bloot. Uit gedocumenteerde dossiers en casestudies blijkt dat chirurgische ingrepen bij minderjarigen wel degelijk plaatsvinden. Het gaat hierbij met name om borstoperaties (mastectomieën) bij jonge tieners en, in zeldzame gevallen, ingrepen aan geslachts- en voortplantingsorganen aan het einde van de tienerjaren. Wie volhoudt dat het helemaal niet gebeurt, kijkt weg van de feiten.

Wat betekent dit voor ons in Nederland?

Vaak wordt gedacht dat dit soort praktijken typisch iets uit het buitenland zijn, maar ook in Nederland staat het systeem onder hoogspanning. We beroepen ons graag op het wereldwijd bekende Dutch Protocol van het Amsterdam UMC als hét toonbeeld van zorgvuldigheid. Maar de praktijk laat een heel ander, zorgwekkend beeld zien.

In de schaduw van dat protocol wringt de schoen op pijnlijke punten:

1. De mythe van het vroege signaal en de fysieke ravage op jonge leeftijd

Het oorspronkelijke Nederlandse protocol ging uit van kinderen bij wie al vanaf de vroege kinderjaren consistent sprake was van genderdysforie. Vandaag de dag zien we echter een enorme toename van adolescenten.

Wat er in de praktijk gebeurt bij ingrepen op heel jonge leeftijd – soms al rond de 11 jaar met puberteitsremmers en vervolgstappen – wordt vaak verhuld. Deze vroege interventies verstoren de natuurlijke ontwikkeling op een manier die blijvende fysieke sporen nalaat. Denk aan ongewenste en onomkeerbare lichaamsveranderingen, zoals een onderontwikkelde geslachtsstructuur (een micropenis) of extreme, geforceerde vergrotingen van gevoelig weefsel door hormoongebruik op een leeftijd dat een kind nog lang niet toe is aan de definitieve consequenties.

2. Een cocktail van problemen en ‘maatwerk’

De richtlijn stelt dat co-morbiditeiten (andere psychische problemen zoals depressie, angst of neurodiversiteit zoals ADD/autisme) zorgvuldig in kaart moeten worden gebracht. Maar wat gebeurt er in de hectiek? Jongeren die al zware antidepressiva slikken die hun mentale toestand verergeren, belanden alsnog in een medisch traject. Onder de noemer “maatwerk” wordt er te makkelijk voorbijgegaan aan deze diepe onderliggende kwetsbaarheden.

3. Wie overziet de consequenties op je 11e, 14e of 18e?

Of het nu gaat om het starten met ingrijpende remmers op 11-jarige leeftijd, of een operatie richting het einde van de minderjarigheid: we hebben het over kinderen en pubers. Neurologisch gezien is de prefrontale cortex – het breinonderdeel dat verantwoordelijk is voor het overzien van lange-termijnconsequenties – pas rond het 25e jaar volgroeid.

Het idee dat “minderjarigen beschermd zijn” blijkt in de praktijk een illusie. Als een traject al op elfjarige leeftijd ingrijpt in de biologische ontwikkeling, neem je als maatschappij een gigantisch en onomkeerbaar risico met kwetsbare jonge levens.

Bron

Yes, kids really do get trans surgery (Larknell).