Nederland
De 'zorgvuldigste' klinieken van de wereld?
6 juli 2026
|
Hermes Postma
Aan de Commissie Transgenderzorg voor Jongeren: telt de euthanasie van een oud-patiënt mee in uw cijfers?
Nederlandse transgenderzorg is "zorgvuldig" — dat is het mantra. En het is een mantra dat wordt herhaald door de commissie Transgenderzorg voor Jongeren van de Gezondheidsraad.
Het Amsterdam UMC exporteerde zijn aanpak naar de genderkliniek van het Universitair Ziekenhuis Gent. De Gender Identity Clinic van Toronto begon vervolgens het Nederlandse protocol te kopiëren, gevolgd door Boston Children's Hospital. Via deze vroege navolgers bereikte het model de Gender Identity Development Service (GIDS) van de Tavistock and Portman NHS Foundation Trust in het Verenigd Koninkrijk, en verspreidde het zich naar veel andere klinieken en landen. Later ontstonden zorgen bij de Tavistock GIDS, wat Michael Biggs ertoe bracht onderzoek te doen naar de uitkomsten van puberteitsremming en zijn bevindingen te publiceren.
Gisteren, twee jaar na haar instelling, publiceerde de tijdelijke commissie van de Nederlandse Gezondheidsraad haar rapport over transgenderzorg voor jongeren. Hun conclusie? "De behandelingen bereiken de beoogde fysieke effecten, en er zijn aanwijzingen voor enige verbetering van de mentale gezondheid." Al geven ze toe dat "mogelijke effecten op cognitie en vruchtbaarheid onvoldoende zijn onderzocht", "langetermijngegevens ontbreken" en "door korte follow-up-periodes en aanzienlijke uitval in onderzoeken kan het aantal mensen met spijt niet betrouwbaar worden vastgesteld op basis van de beschikbare literatuur."
Maar het is in elk geval "zorgvuldig georganiseerd".
Geert-Jan Edelenbosch, een van de gender-kritische stemmen in Nederland, en een vriend, wees op X op de gaten in de logica van de Gezondheidsraad:
De vraag is niet of "transgenderbehandeling voor tieners" zorgvuldig georganiseerd is, maar waarom een extreem invasieve en deels onomkeerbare behandeling voor kinderen überhaupt gerechtvaardigd is wanneer er zo weinig bewijs is.
Als je uitgaat van het idee dat genderdysforie primair een uiting is van een onderliggende genderidentiteit, dan wordt medische interventie snel een logische volgende stap. Maar als genderdysforie wordt gezien als lijden met een breed scala aan mogelijke oorzaken (puberteit, seksualiteit, autisme, trauma, depressie, sociale druk, lichaamsbeeld), dan is medische behandeling niet vanzelfsprekend.
De Gezondheidsraad presenteert het advies nu als een soort zorgvuldigheidstoets, maar dat laat de echte vragen open: kun je met voldoende zekerheid een "genderidentiteit die afwijkt van het lichaam" vaststellen bij kinderen? Is dat genoeg om zulke drastische ingrepen te rechtvaardigen? Wat betekent het "bevestigen" van een genderidentiteit als het gaat om kinderen die nog in ontwikkeling zijn? En waarom wordt de onzekerheid over zulke verstrekkende gevolgen uiteindelijk bij het kind gelegd? Dat is waarover de Gezondheidsraad duidelijkheid zou moeten geven.
Absurditeit bestrijden met humor
Verwachten de auteurs van het rapport dat we hen serieus nemen als ze zeggen: "Hormoonbehandelingen zijn fysiek effectief"? Wat zeggen ze daarmee eigenlijk?
De absurditeit van het standpunt van de Gezondheidsraad kan zo worden samengevat:
"Mannen krijgen borsten van oestrogeen, en meisjes krijgen een lage stem. Dus de behandeling is een succes!"
"We hebben penissen en borsten geamputeerd, en nu hebben de patiënten geen penis en borsten meer, dus de behandeling was een succes!"
"De hersentransplantatie was een groot succes. Ja, beide patiënten zijn overleden, maar we hebben die hersenen zeker verwisseld."
Het is allemaal erg 'Monty Python'
"Hoe weten we dat je GEEN heks bent??"
AANKLAGER: We weten dat ze een heks is — ze ziet eruit als een heks, kleedt zich als een heks, en heeft een enorme wrat. Ze heeft ooit nog een man in een pad veranderd (hij is weer beter geworden). Heksen branden. Hout brandt. Dus heksen zijn gemaakt van hout. Hout drijft. Eenden drijven. Als ze even zwaar is als een eend... is ze gemaakt van hout. De menigte bindt een steen om de nek van de vrouw en gooit haar in de vijver. Ze verdrinkt.
AANKLAGER: Heel goed. We hebben nu bewezen dat ze geen heks is. De aanklager schopt het lijk.
AANKLAGER: Laat opgetekend worden dat ze geen spijt heeft betuigd.
Kritische inbreng
Voordat het rapport van de commissie werd gepubliceerd, vroegen ik en 50 andere kritische ouders om een gesprek met hen. Ons verzoek werd drie keer afgewezen. Sindsdien is het aantal kritische ouders meer dan verdrievoudigd. We verzamelden informatie en stelden een rapport van 260 pagina's op, getiteld "Tekortkomingen in de Nederlandse Genderzorg", dat we in april naar de commissie stuurden.
Het zal niet verbazen dat ook ons rapport werd genegeerd. Ik kom later nog terug op de inhoud ervan, maar hun besluit om er niet op in te gaan bewijst zonder twijfel dat de commissie haar taak niet heeft vervuld. Ondertussen moeten we dit ontoereikende rapport niet alleen met logische argumenten bestrijden, maar ook met humor en controverse.
Iets meer dan een maand geleden hoorde ik dat een oud-patiënt van de Amsterdamse genderkliniek (ook wel de zorgvuldigste kliniek van de wereld genoemd) euthanasie had ondergaan. Haar phalloplastiek liep ernstig mis, wat haar zoveel ondraaglijke pijn in het genitale gebied gaf dat sterven door euthanasie voor haar de enige uitweg leek.
Ik informeerde de commissie hierover onmiddellijk, maar in de publicatie wordt haar overlijden volledig genegeerd — en niet alleen het hare, maar ook de 22 andere sterfgevallen die worden genoemd in het rapport "Tekortkomingen in de Nederlandse Genderzorg".
Mijn vraag aan de zorgvuldige commissie is dan ook: is het hierboven genoemde euthanasie-overlijden te wijten aan nalatigheid, en zijn de commissieleden gezamenlijk aansprakelijk als dit opnieuw gebeurt?
Genspect publiceert diverse auteurs met verschillende perspectieven. Standpunten in dit artikel zijn die van de auteur en weerspiegelen niet noodzakelijk het officiële standpunt van Genspect.