(17) De chemisch gecastreerde hond van Marianne Zwagerman
12 november 2026
|
Redactie Genspect Nederland
|
Opinie
Wetenschap hoort onafhankelijk te zijn. Maar wat als de uitkomst van onderzoek al vaststaat voordat de eerste vraag is gesteld?
De aflevering van Op Z’n Kop met Marianne Zwagerman, Rick van Velthuysen en Armand Girbes.
In de aflevering van Op Z’n Kop onderzoeken Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen met Armand Girbes, intensivist-internist, klinisch farmacoloog en hoogleraar IC-geneeskunde, precies die vraag. Politieke belangen, ideologie en geld krijgen steeds meer grip op de Nederlandse wetenschap. En nergens wordt dat pijnlijker zichtbaar dan in de behandeling van kwetsbare kinderen en adolescenten in academische ziekenhuizen.
Girbes slaat alarm. Wetenschappelijke kritiek wordt actief buitengesloten. Instellingen durven het inhoudelijke debat niet meer aan. Marianne wijst op de groeiende invloed van politieke netwerken en ideologisch gedreven onderzoeksagenda’s. Aan universiteiten lijkt steeds minder ruimte voor afwijkende opvattingen. Op de Wageningen University & Research worden politieke keuzes over landbouw en voedsel steeds vaker als onvermijdelijke wetenschappelijke feiten gepresenteerd. Het patroon is herkenbaar.
En toen gebeurde er iets onverwachts
Marianne Zwagerman vertelde bijna terloops over haar hond Bruce. Om het dier seksueel wat rustiger te laten rondlopen, laat ze hem jaarlijks chemisch castreren. Ze beschreef het proces accuraat: een spuitje, waarna de testikels sterk inkrimpen. Gedurende het jaar zwellen ze enigszins weer op, maar nooit tot de oorspronkelijke grootte. Met elk volgend spuitje worden ze opnieuw klein gemaakt.
Armand Girbes reageerde onmiddellijk. Dit is precies wat er gebeurt bij transidentificerende jongens die puberteitsblokkers krijgen. Het zijn deze middelen die chemische castratie veroorzaken. Dezelfde klasse medicatie. Dezelfde fysiologische gevolgen. Alleen wordt het daar niet chemische castratie genoemd. De verhullende term die daarvoor wordt gebruikt is ‘puberteitsremmers’, en de behandeling heet ‘genderbevestigende zorg’. Met eufemistisch taalgebruik wordt een vorm van genitale verminking verpakt tot iets progressiefs en barmhartigs. Terwijl de effecten deels onomkeerbaar zijn. De behandeling zelf is al niet volledig omkeerbaar, laat staan de cross-sex hormonen en chirurgische ingrepen die er vaak op volgen.
Vrijwel niemand weet dit. Genderklinieken vertellen het met bedekte, geruststellende woorden. Ouders weten vaak van niets. Ze worden geconfronteerd met een taal die de realiteit verhult in plaats van helder maakt.
Een proces van besef
Wat de aflevering fascinerend maakt, is hoe zichtbaar het proces van besef bij de presentatoren is. Zwagerman en Van Velthuysen wisten al dat er iets grondig mis is met de huidige genderzorg. Maar ze blijken nog nauwelijks te beseffen hoe groot dit medische schandaal werkelijk is. Gaandeweg ontstaat bij hen verbazing en verontwaardiging. De uitspraak dat specialisten de gevangenis in moeten, is in dat licht niet zo vreemd meer. Tegelijk spreken ze met echte compassie over de ouders die geen poot hebben om op te staan. En dan weten ze nog niet eens hoe hard ouders in de klinieken zelf worden weggewerkt en misleid tijdens de gesprekken.
Geen debat, geen verantwoording
Girbes benoemt in de aflevering glashelder zijn frustratie: zowel de Gezondheidsraad als de genderspecialisten weigeren met hem in debat te gaan op tv. Ook weigeren zij verantwoording af te leggen aan de Tweede Kamer. Daardoor werd hem, andere specialisten en ouders ook de positie ontnomen om hun uitleg en visie te geven op deze verminkende ‘zorg’.
Dat past in het patroon dat we in dossier ‘Zorgvuldig’ beschrijven. Eerder schreven we hoe Amsterdam UMC en Radboudumc hun specialisten terugtrokken uit het rondetafelgesprek in de Tweede Kamer: Radboud UMC en Amsterdam UMC weigeren verantwoording. Wie de zorg ‘zorgvuldig’ noemt, zou bereid moeten zijn die zorg publiek te verantwoorden.
Het contrast
Het contrast is schrijnend. Voor een hond accepteren we openlijk de term chemische castratie en begrijpen we de gevolgen. Bij adolescenten die in een fase van identiteitsverwarring verkeren, wordt dezelfde fysiologie verhuld achter ideologische taal. Kritiek wordt weggezet als haat. Onderzoek dat niet in het straatje past, wordt gemarginaliseerd. Artsen die waarschuwen, riskeren hun positie.
Armand Girbes doet wat een arts behoort te doen: hij kijkt naar de feiten, naar de biologie, naar de onomkeerbaarheid en naar de kwetsbaarheid van de patiënt. Dat hij daarvoor in de huidige Nederlandse context al als alarmist wordt beschouwd, zegt meer over de staat van de wetenschap en de geneeskunde dan over hem.
Girbes zegt daarbij duidelijk dat hij de allerbeste zorg wil voor alle patiënten, ook voor patiënten met genderdysforie. Maar adolescenten met genderdysforie in Nederland krijgen nu een behandeling volgens het zogeheten Dutch Protocol. Dat is helaas totaal niet de allerbeste zorg. In landen om ons heen is dat inzicht er gekomen. In Nederland is men verblind door tunnelvisie en gaat men gewoon door, waardoor nieuwe patiënten niet de best mogelijke zorg krijgen, volgens de stand van de wetenschap.
De hond van Marianne Zwagerman is geen bijzaak. Hij is een spiegel. En wie eerlijk in die spiegel kijkt, ziet dat we kinderen behandelen met middelen waarvan we de werking bij dieren allang eerlijk benoemen. Alleen noemen we het daar geen zorg.
